Diagnose & Identiteit

Verkeerd zijn. Waarom dit gevoel niet verdwijnt met de diagnose

Je herinnert je het moment niet waarop het begon. Het was geen enkele zin, geen enkele ervaring. Het waren duizenden kleine momenten. Blikken, correcties, reacties van anderen op je volkomen normale gedrag. Op een gegeven moment wist je: er klopt iets niet aan mij. Niet omdat iemand het direct tegen je zei. Maar omdat je brein uit al die datapunten een patroon heeft opgebouwd.

Dit patroon heet: ik ben verkeerd.

Wat je brein heeft geleerd

Je brein werkt met Predictive Coding. Het maakt op basis van ervaringen voorspellingsmodellen over hoe de wereld werkt en hoe anderen op jou zullen reageren. Als je opgroeit als autistisch persoon, verzamel je duizenden datapunten van negatieve feedback. Je natuurlijke manier van communiceren wordt gecorrigeerd. Je reacties worden beoordeeld als "overdreven" of "ongepast". Je gedrag wordt behandeld als een probleem.

Uit deze datapunten ontstaat geïnternaliseerd abilisme. De verinnerlijkte overtuiging dat jouw neurologische manier van zijn fundamenteel gebrekkig is. Dit is geen bewuste gedachte. Het is een automatisch voorspellingsmodel dat je brein heeft gebouwd op basis van de reacties uit je omgeving.

Daarnaast ontwikkelt zich Rejection Sensitivity. Een verhoogde gevoeligheid voor sociale afwijzing. Je zenuwstelsel heeft geleerd om op minimale aanwijzingen van afwijzing te reageren met maximale alertheid. Het monitort voortdurend of je "verkeerd" bent. Omdat deze informatie in het verleden essentieel was om te overleven.

De volgende conversaties zijn 1:1 afkomstig uit de app. Ongekort en onbewerkt.

Dit antwoord is afkomstig uit Autistic Mirror. Je kunt je eigen vragen stellen over jouw situatie.

Te veel en te weinig

Je kent beide kanten. "Je bent te direct." "Je bent te stil." "Je reageert overdreven." "Je toont te weinig emotie." "Je bent te intens." "Je bent te afstandelijk." Wat je ook doet, het is nooit goed. Altijd te veel van het een of te weinig van het ander.

Dat ligt niet aan jou. Dat ligt aan het Double Empathy Problem. Het inzicht dat communicatieproblemen tussen autistische en niet-autistische mensen van twee kanten komen. Niet-autistische mensen begrijpen autistische communicatie net zo min als andersom. Maar omdat zij in de meerderheid zijn, wordt hun communicatiestijl tot norm verheven en de jouwe tot probleem.

Wanneer jouw monotropisme (je neiging om aandacht diep op specifieke onderwerpen te focussen in plaats van breed te spreiden) botst op een omgeving die polytropische aandacht verwacht, word je waargenomen als "te gefocust" of "te inflexibel". Wanneer je zenuwstelsel bij sensorische overprikkeling in een shutdown gaat (een toestand van uitschakeling waarin taal en handelen tijdelijk niet mogelijk zijn) word je beoordeeld als "te weinig belastbaar".

De feedback "te veel" of "te weinig" is geen objectieve meting. Het is de uitdrukking van een communicatieverschil dat wordt geherinterpreteerd als jouw individuele probleem.

Waarom de diagnose niet wist

Je krijgt de diagnose. Je begrijpt nu waarom je bent zoals je bent. En toch gaat het gevoel niet weg. Waarom?

Omdat je brein parallelle modellen hanteert. De diagnose creëert een nieuw model: "Ik ben autistisch, mijn manier is neurologisch bepaald." Maar het oude model ("Ik ben verkeerd") heeft duizenden datapunten meer. Onder stress, vermoeidheid of bij sociale afwijzing valt het brein terug op het oudere, sterker getrainde model.

Daarnaast houden de micro-aggressies niet op. Kleine, alledaagse vormen van devaluatie van jouw neurologische aard. Elke rollende oog, elke "stel je niet zo aan", elke "dat hoort nou eenmaal zo" reactiveert het oude patroon. De diagnose verklaart. Maar de dagelijkse ervaring van het niet-passen bevestigt het oude model steeds opnieuw.

Maskeren (het bewust of onbewust onderdrukken van autistisch gedrag om aan neurotypische verwachtingen te voldoen) versterkt de cirkel. Elke keer dat je maskeert, stuur je jezelf de boodschap: "Mijn natuurlijke manier is niet acceptabel." Het oude model wordt gevoed, niet het nieuwe.

Automatische zelfcorrectie

Je beoordeelt jezelf voordat anderen dat doen. Je corrigeert jezelf voordat iemand jou kan corrigeren. Je verontschuldigt je voor dingen die geen verontschuldiging behoeven. Dat is geen toeval. Dat is automatische zelfcorrectie. Een preventief beschermingsmechanisme dat je brein heeft ontwikkeld.

De logica erachter: als je jezelf corrigeert voordat anderen dat doen, verklein je de kans op afwijzing. Je zenuwstelsel heeft geleerd dat afwijzing pijnlijk is. Dus probeert het die voor te zijn. Het probleem is dat elke zelfcorrectie aan het oude model bevestigt dat je inderdaad "verkeerd" bent.

De eerste stap om dit patroon te doorbreken is benoemen. Niet "Ik ben verkeerd", maar: "Dit is mijn beschermingsmechanisme. Het is getraind door herhaalde ervaringen van afwijzing. Het probeert me te beschermen, maar het bevestigt tegelijkertijd het patroon dat het wil voorkomen." Het benoemen heeft geen onmiddellijk effect. Maar het begint het nieuwe model van datapunten te voorzien.

Wanneer iets voor het eerst goed voelt

En dan gebeurt het. Je ontmoet iemand (een ander autistisch persoon) en iets is anders. Fundamenteel anders. Je hoeft niet te vertalen. Je hoeft niet te filteren. Je hoeft jezelf niet te corrigeren voordat je spreekt. Voor het eerst in je leven voelt jouw natuurlijke manier van zijn niet verkeerd.

Wat daar gebeurt, heeft een neurologisch mechanisme. Wanneer twee autistische breinen communiceren, vervallen de vertaalvergoedingen. Het permanente werk om neurotypische communicatiecodes te decoderen en eigen signalen te vertalen naar neurotypische formats, valt weg. De cognitieve belasting daalt massaal.

Parallelle aanwezigheid (het vermogen om in dezelfde ruimte te zijn zonder voortdurend sociale prestaties te hoeven leveren) wordt mogelijk. Stilte is niet ongemakkelijk. Naast elkaar bestaan is genoeg. Geen smalltalk, geen oogcontact-management, geen sociale rituelen als toegangsbewijs voor erbij horen.

Deze ontmoetingen zijn zeldzaam. Maar ze zijn het sterkste bewijs dat jij niet verkeerd bent. Maar dat de aansluiting ontbrak. Niet jouw natuurlijke manier van communiceren is het probleem. Maar een omgeving die slechts één communicatiestijl als normaal accepteert.

Elke ervaring van resonantie geeft het nieuwe model datapunten. Het kost tijd. Veel datapunten. Maar je brein kan leren dat er een wereld bestaat waarin je niet verkeerd bent. Waarin je precies goed bent. Niet ondanks, maar vanwege de manier waarop je denkt, voelt en communiceert.

Autistic Mirror legt de autistische neurologie individueel uit, gericht op jouw situatie. Of het nu voor jezelf is, als ouder of als professional.